Akkamittan odeffannoo dhunfankoo balaa irraa ittisa ?

Ashamaa! Hara immoo mee waayee odeffannoo ofii balaa irraa ittisuu (How can i secure my privacy fully) kan jedhu waliin ilaala. Yeroon amma keessa jiru yeroo itti odefanno qarshi miliyoona heddutti gurguramu taheera namotni baayyeniis akka hojii idileetti irratti hirmachuu yeroo isaan itti egalan taheera. Nama aja’iba maaltu qarshi hin baasu laata yeroo keenya amma kana kessa?

Maalif odeffannoo namaa hatuun barbaachise ?

Dhalli nama akkuma waan gatii hin baafneef yeroo isaa gubu waan adunyaa kanaaf bu’aa buusuu jireenya namoota baayyee foyyessuu irrattis ni hirmaata, kalaqa addaa addaa umuudhaafis bu’aa bayii baayyee kessa seena, kun namati toola. Yaada degaramu qabudhas mitiree ? Kun akkuma tahee jirutti tahee namotni waan itti hin dadhabinitti milkaahudhaaf beekamti itti argachuudhaaf waan dandahamee hundumaa gochu dandahuu, kan isaan godhan kessaa tokko matadure hara irratti dubachaa jiru odeffannoo dhunfaa kessan hatudha. Essaa hatu ?

Yeroon keenya yeroo itti odeeffannon bifa dijitaalan olkufamu taheera , Komputari kessan laptopin kessan , mobayilli kessan akkuma kanaa immo cloud storage kannen akka Google Drive , OneDrive , Dropbox   bakka itti isin odeeffannoo kessan kannen akka suuraa, dokumentii barreffamaa , vidiyoofi kan birolle itti kufatan taheera. Tokko kana keessaa akka isin dhimma itti baatan shakkin hin jiru. Egaa namotni odeeffannoo kessan hatuu barbadan akka xiyeffanootti warreen armaan olitti dubbanne kessaa kan shakan lakkofsa darbii isaa argachuuf gamu jechudha. Kana qofaas miti, Feesbuukii , Instaagiraami , emayilii akkasumas credit card , ATM card kannen birollee xiyeffannoo kessa ni galchu jechudha.

Namoota odeeffannoo kessan hatuu barbadaniif maaltu kara bana laata ?

Namoota odeeffannoo kessan hatuu barbadaniif warreen carraa gudda banan kessaa kan murtaahee ha ilaalu

  • Paswordii dherinni isaa gababaa tahee (Dherina dijitii 6 gadi)
  • Paswordii sun yoo maqaa kessan tahee ykn salphati bira gahuuf kan hin cimne (fkn : 123456)
  • Paswordii walfakkataa waan maraaf kan fayyadamtan yoo tahe
  • Kan paswordii hin fayadamne yoo tahe
  • Pattern lokii bilbilaa salpati baruuf nama hin rakisnee kannen akka qubee (Z, M,N….
  • Bilbila keessan lokii osoo hin godhin kan keessan yoo tahee
  • Interneti bilisaan argamuu hundumatii kan fayyadamtan yoo tahee
  • Antivayireesi gaarii tahee yoo hin fayadamtan tahefi kkf

Namotni odeffannoo kessan hatuu barbadan akkataa isaan toora marsaritti fayyadamuudhan lakkofsa darbii kessan hatan mataduree biraadhan isinif qodna. Haraaf kun nu hagahuu, dhaamsi barreffama keenyaa har’atiin odeffannoo kessan balaa irraa egaa isin jenna.

Waan baratan firaaf , hiriyoota kessanniin gaha, Gaaffii qabdan nuuf barressaa ( Contact)